Kancelaria Adwokacka Katowice - Adwokat Karina Dorobisz

    Adwokat Karina Dorobisz

    Kancelaria Adwokacka

    Specjalizacje
    Upadłość konsumencka
    Prawo cywilne
    → Umowy i zabezpieczenie interesów
    Prawo rodzinne
    → Rozwody→ Alimenty
    Prawo pracy
    Prawo konsumenckie
    → Kredyty frankowe→ Sankcja kredytu darmowego
    Sprawy karne i wykroczenia
    Obsługa przedsiębiorców
    → Postępowania gospodarcze
    AktualnościO mnieKontakt
    +48 516 400 692Umów konsultację
    Strona głównaBlogKontrahent nie płaci – jak odzyskać należność krok po kroku?
    Obsługa przedsiębiorców
    10 września 2026

    Kontrahent nie płaci – jak odzyskać należność krok po kroku?

    Brak zapłaty za wykonaną usługę lub dostarczony towar może szybko stać się poważnym problemem dla przedsiębiorcy. Szczególnie wtedy, gdy kontrahent początkowo zapewnia, że „zapłaci w przyszłym tygodniu”, następnie przestaje odpowiadać na wiadomości, a zaległych faktur zaczyna przybywać.

    Im dłużej trwa zwłoka, tym większe może być ryzyko, że dłużnik utraci płynność, pojawią się kolejni wierzyciele albo odzyskanie należności stanie się znacznie trudniejsze.

    Dlatego dochodzenie zapłaty warto prowadzić według określonego planu: od weryfikacji dokumentów i wymagalności roszczenia, przez wezwanie do zapłaty i próbę ugodową, aż po pozew, zabezpieczenie roszczenia i egzekucję komorniczą.

    Odzyskiwanie należności od nierzetelnego kontrahenta – dokumenty i faktury

    Krok 1. Sprawdź, z czego dokładnie wynika należność

    Pierwszym krokiem nie powinno być automatyczne wysłanie kolejnego monitu, lecz ustalenie, czy roszczenie jest prawidłowo udokumentowane i w jakiej dokładnie wysokości można go dochodzić.

    W zależności od rodzaju współpracy warto zgromadzić przede wszystkim:

    • umowę i ewentualne aneksy,
    • zamówienia i zlecenia,
    • faktury,
    • protokoły odbioru,
    • potwierdzenia dostawy lub wykonania usługi,
    • korespondencję e-mailową i wiadomości,
    • dokumentację reklamacyjną,
    • potwierdzenia częściowych wpłat,
    • oświadczenia kontrahenta dotyczące długu,
    • inne dokumenty potwierdzające wykonanie zobowiązania.

    Sama faktura nie powinna być traktowana jako jedyny element analizy sprawy. Trzeba ustalić przede wszystkim, z jakiego stosunku prawnego wynika obowiązek zapłaty i czy wierzyciel rzeczywiście wykonał swoje świadczenie.

    Ma to szczególne znaczenie w sporach gospodarczych dotyczących np. jakości wykonanych robót, zakresu zlecenia, odbioru prac, naliczenia dodatkowego wynagrodzenia czy wzajemnych rozliczeń stron.

    Dobrze skonstruowana umowa może znacząco ułatwić późniejsze dochodzenie należności. O najczęstszych problemach pojawiających się w umowach przedsiębiorców piszę szerzej w artykule „Ile kosztuje źle napisana umowa? 5 błędów przedsiębiorców”.

    Krok 2. Ustal, czy termin płatności już upłynął

    Kolejnym elementem jest ustalenie wymagalności roszczenia, czyli momentu, od którego wierzyciel może domagać się zapłaty.

    Najczęściej termin płatności wynika z:

    • umowy,
    • faktury zgodnej z ustaleniami stron,
    • zamówienia,
    • przepisów szczególnych.

    Jeżeli termin zapłaty został jednoznacznie określony, po jego bezskutecznym upływie dłużnik pozostaje w opóźnieniu.

    W relacjach między przedsiębiorcami znaczenie ma również ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Przewiduje ona szczególne zasady dotyczące terminów płatności i konsekwencji ich przekraczania.

    Warto więc sprawdzić nie tylko, czy faktura jest już po terminie, ale również czy uzgodniony przez strony termin płatności jest zgodny z przepisami dotyczącymi transakcji handlowych.

    Krok 3. Dolicz odsetki za opóźnienie

    Brak terminowej zapłaty może powodować obowiązek zapłaty nie tylko należności głównej, ale również odsetek.

    Zgodnie z art. 481 Kodeksu cywilnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego nawet wtedy, gdy wskutek opóźnienia nie poniósł żadnej szkody.

    W transakcjach handlowych pomiędzy przedsiębiorcami stosuje się natomiast szczególne odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

    Jeżeli wierzyciel wykonał swoje zobowiązanie, a kontrahent nie zapłacił w terminie określonym w umowie, od dnia wymagalności należności co do zasady można żądać takich odsetek bez konieczności wcześniejszego wezwania dłużnika.

    Na dzień publikacji artykułu, w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r., odsetki ustawowe za opóźnienie w większości transakcji handlowych wynoszą 13,75% w stosunku rocznym. Stawka jest okresowo aktualizowana, dlatego przy dochodzeniu należności należy każdorazowo sprawdzić wysokość obowiązującą w danym okresie.

    Przy większych należnościach i dłuższym opóźnieniu odsetki mogą stanowić już istotną część dochodzonej kwoty.

    Krok 4. Sprawdź, czy przysługuje rekompensata 40, 70 albo 100 euro

    Wierzycielowi w transakcji handlowej może przysługiwać również rekompensata za koszty odzyskiwania należności.

    Zgodnie z art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych wierzyciel nabywa ją bez konieczności wykazywania, że faktycznie poniósł koszty w tej wysokości.

    Rekompensata stanowi równowartość:

    • 40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5.000 zł,
    • 70 euro – gdy wartość świadczenia przekracza 5.000 zł, ale jest niższa niż 50.000 zł,
    • 100 euro – gdy wartość świadczenia jest równa lub wyższa niż 50.000 zł.

    Kwotę przelicza się według średniego kursu euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym należność stała się wymagalna.

    Jeżeli rzeczywiście poniesione i uzasadnione koszty odzyskiwania należności przewyższają należną rekompensatę, ustawa umożliwia również dochodzenie nadwyżki tych kosztów.

    Trzeba przy tym pamiętać, że rekompensata przysługuje co do zasady od transakcji handlowej, a nie automatycznie za każdą wystawioną fakturę. Jeżeli świadczenie jest spełniane w częściach, zastosowanie mogą mieć szczególne zasady ustawowe.

    Krok 5. Wyślij przedsądowe wezwanie do zapłaty

    Jeżeli kontrahent nadal nie płaci, kolejnym krokiem powinno być zazwyczaj konkretne wezwanie do zapłaty.

    Nie powinno ograniczać się do wiadomości:

    „Proszę o pilne uregulowanie zaległości”.

    Warto wskazać w nim przede wszystkim:

    • podstawę powstania należności,
    • wysokość należności głównej,
    • numery i daty faktur, jeżeli mają znaczenie,
    • termin wymagalności,
    • należne odsetki,
    • ewentualną rekompensatę za koszty odzyskiwania należności,
    • ostateczny termin dobrowolnej zapłaty,
    • numer rachunku bankowego,
    • informację o zamiarze skierowania sprawy na drogę sądową w przypadku dalszego braku płatności.

    Szerzej o przygotowaniu takiego pisma piszę w artykule „Jak napisać wezwanie do zapłaty?”.

    Wezwanie warto wysłać w sposób pozwalający później wykazać, że zostało doręczone albo przynajmniej prawidłowo skierowane do kontrahenta.

    Ma to znaczenie nie tylko negocjacyjne. W postępowaniu gospodarczym sąd może brać pod uwagę zachowanie stron przed procesem, w tym to, czy podjęły próbę dobrowolnego rozwiązania sporu.

    Czy zawsze trzeba wysłać wezwanie do zapłaty?

    Nie zawsze od wysłania wezwania zależy wymagalność roszczenia.

    Jeżeli strony z góry ustaliły konkretny termin płatności i termin ten upłynął, wierzyciel może już posiadać wymagalne roszczenie.

    Mimo to wezwanie jest często korzystne z punktu widzenia dowodowego i negocjacyjnego. Daje także kontrahentowi ostatnią możliwość zapłaty bez generowania dalszych kosztów procesu.

    Krok 6. Rozważ ugodę – ale zabezpiecz jej wykonanie

    Nie każda sprawa powinna od razu trafić do sądu.

    Jeżeli kontrahent:

    • przyznaje, że zalega z zapłatą,
    • ma przejściowe problemy z płynnością,
    • proponuje realny harmonogram spłat,
    • nadal prowadzi działalność i daje podstawy do przyjęcia, że ugodę wykona,

    porozumienie może pozwolić odzyskać pieniądze szybciej i taniej niż wielomiesięczny proces.

    Nie warto jednak poprzestawać na ustnej deklaracji:

    „zapłacę w trzech ratach”.

    Ugoda powinna jasno określać m.in.:

    • wysokość uznanego zadłużenia,
    • terminy i kwoty poszczególnych rat,
    • zasady naliczania odsetek,
    • konsekwencje braku zapłaty którejkolwiek raty,
    • ewentualne zabezpieczenia.

    W określonych przypadkach warto rozważyć takie skonstruowanie ugody, aby w razie ponownego braku płatności wierzyciel nie musiał rozpoczynać całego procesu od początku.

    Krok 7. Nie przegap przedawnienia

    Prowadzenie wielomiesięcznych negocjacji nie powinno powodować utraty z pola widzenia terminu przedawnienia roszczenia.

    Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat, chyba że przepis szczególny przewiduje inny termin.

    Bieg przedawnienia zasadniczo rozpoczyna się od chwili, w której roszczenie stało się wymagalne.

    Ważne: samo wysłanie wezwania do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia.

    Dlatego wielokrotne wysyłanie monitów i prowadzenie rozmów z dłużnikiem przez kilka lat może doprowadzić do sytuacji, w której wierzyciel wprawdzie posiada dokumenty potwierdzające istnienie długu, ale jego skuteczne dochodzenie zostanie istotnie utrudnione przez przedawnienie.

    Na bieg przedawnienia mogą natomiast wpływać m.in. czynności podejmowane bezpośrednio przed sądem w celu dochodzenia roszczenia czy uznanie roszczenia przez dłużnika. Szczególne skutki ustawa wiąże również z mediacją oraz zawezwaniem do próby ugodowej.

    Krok 8. Przygotuj pozew o zapłatę

    Jeżeli wezwanie nie przynosi rezultatu, kolejnym etapem jest zwykle postępowanie sądowe.

    Przed złożeniem pozwu trzeba ustalić:

    • prawidłową wysokość roszczenia,
    • należne odsetki,
    • ewentualną rekompensatę za koszty odzyskiwania należności,
    • właściwy sąd,
    • podstawę prawną żądania,
    • wszystkie istotne fakty,
    • dowody potwierdzające roszczenie.

    W sporach gospodarczych ma to szczególne znaczenie.

    Zgodnie z art. 458⁵ Kodeksu postępowania cywilnego powód powinien powołać wszystkie twierdzenia i dowody już w pozwie. Spóźnione twierdzenia i dowody mogą zostać pominięte, chyba że strona wykaże przesłanki pozwalające na ich późniejsze zgłoszenie.

    Dlatego pozew o zapłatę w sprawie gospodarczej nie powinien być przygotowywany wyłącznie na podstawie faktury i krótkiego opisu, że „kontrahent nie zapłacił”.

    Trzeba od początku przemyśleć możliwe zarzuty drugiej strony i zgromadzić dokumentację, która pozwoli na nie odpowiedzieć.

    Czy sąd może wydać nakaz zapłaty?

    Tak. W wielu sprawach o zapłatę sąd może wydać nakaz zapłaty bez przeprowadzania wcześniej rozprawy.

    Dalszy przebieg sprawy zależy od rodzaju postępowania i reakcji pozwanego.

    Jeżeli pozwany wniesie skuteczny sprzeciw lub zarzuty, sprawa może przejść do dalszego merytorycznego rozpoznania.

    Temat nakazów zapłaty szerzej omawiam w artykule „Co zrobić po otrzymaniu nakazu zapłaty z sądu?”. Choć tekst został napisany przede wszystkim z perspektywy pozwanego, dobrze pokazuje również wierzycielowi, jak może wyglądać dalszy przebieg procesu po zakwestionowaniu nakazu przez kontrahenta.

    Krok 9. Rozważ zabezpieczenie roszczenia

    Wygranie procesu nie zawsze oznacza jeszcze faktyczne odzyskanie pieniędzy.

    Jeżeli istnieje ryzyko, że w czasie trwania sprawy dłużnik:

    • wyzbędzie się majątku,
    • opróżni rachunki,
    • sprzeda istotne składniki przedsiębiorstwa,
    • stanie się niewypłacalny,

    warto rozważyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia.

    Zasadniczo osoba żądająca zabezpieczenia powinna uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w jego udzieleniu.

    W przypadku części należności z transakcji handlowych ustawodawca wprowadził jednak istotne ułatwienie.

    Jeżeli:

    • powód dochodzi zapłaty z tytułu transakcji handlowej,
    • wartość tej transakcji nie przekracza 75.000 zł,
    • należność pozostaje nieuregulowana,
    • od upływu terminu płatności minęły co najmniej 3 miesiące,

    interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony.

    Nie oznacza to automatycznego uwzględnienia każdego wniosku, ale może znacząco ułatwić uzyskanie zabezpieczenia w konkretnej sprawie.

    Krok 10. Co po prawomocnym wyroku?

    Jeżeli sąd zasądzi należność, a kontrahent mimo tego nadal nie płaci dobrowolnie, konieczne może być skierowanie sprawy do egzekucji komorniczej.

    Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel może złożyć wniosek egzekucyjny.

    Egzekucja może być prowadzona m.in. z:

    • rachunków bankowych,
    • wierzytelności przysługujących dłużnikowi od jego kontrahentów,
    • ruchomości,
    • nieruchomości,
    • innych praw majątkowych.

    Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem procesu warto zastanowić się, czy dłużnik posiada majątek, z którego rzeczywiście będzie można prowadzić skuteczną egzekucję.

    Wyrok zasądzający nawet wysoką należność ma ograniczoną wartość praktyczną, jeżeli dłużnik jest całkowicie niewypłacalny i nie posiada majątku.

    Co jeśli kontrahent ma wielu wierzycieli albo jest niewypłacalny?

    Długotrwały brak zapłaty może być sygnałem, że problem nie dotyczy wyłącznie jednej faktury.

    Niepokojące mogą być np.:

    • liczne postępowania sądowe i egzekucyjne,
    • powtarzające się opóźnienia wobec różnych kontrahentów,
    • zaprzestanie kontaktu,
    • wyprzedaż majątku,
    • wnioski restrukturyzacyjne lub upadłościowe,
    • faktyczne zaprzestanie działalności.

    W takiej sytuacji samo uzyskanie wyroku może nie wystarczyć.

    Trzeba ustalić, czy wobec kontrahenta nie zostało już otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo ogłoszona upadłość oraz czy roszczenie powinno być dochodzone w inny sposób niż w zwykłym postępowaniu o zapłatę.

    W przypadku osoby fizycznej ogłoszenie upadłości wpływa również na prowadzone postępowania egzekucyjne. Szerzej wyjaśniam to w artykule „Upadłość konsumencka a komornik – co dzieje się z egzekucją po ogłoszeniu upadłości?”.

    A co z karą umowną?

    W niektórych sporach brak płatności występuje równolegle z innymi naruszeniami umowy, np. opóźnieniem w wykonaniu prac, niewykonaniem określonego obowiązku czy odstąpieniem od realizacji kontraktu.

    Jeżeli umowa przewiduje karę umowną, należy osobno zweryfikować, czy powstały przesłanki do jej naliczenia.

    Trzeba jednak pamiętać, że zgodnie z Kodeksem cywilnym kara umowna służy zabezpieczeniu wykonania zobowiązań niepieniężnych. Nie można więc po prostu zastrzec klasycznej kary umownej za sam brak terminowej zapłaty świadczenia pieniężnego.

    Więcej o zasadach naliczania i możliwości miarkowania kar umownych piszę w artykule „Kara umowna – kiedy się należy, a kiedy sąd może ją obniżyć?”.

    Jak zabezpieczyć się przed problemem na przyszłość?

    Najskuteczniejsze odzyskiwanie należności zaczyna się jeszcze przed powstaniem długu.

    Przed rozpoczęciem współpracy z kontrahentem warto zadbać m.in. o:

    • jednoznaczne określenie przedmiotu umowy,
    • precyzyjne terminy płatności,
    • zasady odbioru prac lub usług,
    • dokumentowanie wykonania zobowiązania,
    • regulację skutków opóźnień,
    • możliwość wstrzymania dalszych świadczeń w określonych sytuacjach,
    • odpowiednie zabezpieczenia płatności,
    • sprawdzenie kontrahenta przed zawarciem umowy.

    W przypadku większych kontraktów sposób zabezpieczenia zapłaty warto przemyśleć indywidualnie jeszcze przed podpisaniem dokumentów.

    Tematy dotyczące konstruowania umów i ograniczania ryzyka przedsiębiorcy rozwijam również w ramach zagadnień umów i zabezpieczenia interesów oraz obsługi prawnej przedsiębiorców.

    Kontrahent nie płaci – co zrobić krok po kroku?

    Jeżeli termin płatności już upłynął, warto działać według następującej kolejności:

    1. Sprawdź umowę i dokumentację dotyczącą wykonania świadczenia.

    2. Ustal dokładną wysokość i wymagalność należności.

    3. Oblicz należne odsetki.

    4. Sprawdź prawo do rekompensaty 40, 70 albo 100 euro.

    5. Wyślij konkretne przedsądowe wezwanie do zapłaty.

    6. Oceń, czy możliwa jest realna i odpowiednio zabezpieczona ugoda.

    7. Sprawdź termin przedawnienia.

    8. Zgromadź wszystkie twierdzenia i dowody potrzebne do pozwu.

    9. Rozważ zabezpieczenie roszczenia, jeżeli istnieje ryzyko niewypłacalności dłużnika.

    10. W razie braku zapłaty skieruj sprawę na drogę sądową, a po uzyskaniu tytułu wykonawczego – do egzekucji.

    Czy warto szybko reagować na brak zapłaty?

    Tak.

    Jednorazowe kilkudniowe opóźnienie nie zawsze oznacza, że kontrahent nie zamierza zapłacić. Problem pojawia się wtedy, gdy termin zostaje wielokrotnie przesuwany, dłużnik unika kontaktu albo pojawiają się informacje o jego problemach finansowych.

    W takich sytuacjach oczekiwanie przez kolejne miesiące może działać na niekorzyść wierzyciela.

    Z czasem mogą bowiem:

    • pojawić się kolejni wierzyciele,
    • pogorszyć się sytuacja majątkowa dłużnika,
    • zniknąć dokumenty lub osoby posiadające wiedzę o realizacji umowy,
    • zbliżyć się termin przedawnienia,
    • zmniejszyć się szanse na skuteczną egzekucję.

    Dlatego dochodzenie należności warto traktować nie jako serię kolejnych telefonów i przypomnień, lecz jako proces wymagający oceny dokumentów, sytuacji dłużnika oraz właściwego momentu przejścia od negocjacji do działań prawnych.

    Im wcześniej zostanie ustalona strategia odzyskania należności, tym większa jest możliwość wyboru rozwiązania, które będzie nie tylko prawnie skuteczne, ale także ekonomicznie uzasadnione.

    Powiązane usługi

    • Postępowania gospodarcze

    Potrzebujesz pomocy prawnej?

    Skontaktuj się ze mną, aby omówić Twoją sprawę i warunki konsultacji.

    Zobacz ofertęUmów konsultację
    Wróć do wszystkich wpisów
    Kancelaria Adwokacka Karina Dorobisz

    Kancelaria Adwokacka Adwokat Karina Dorobisz w Katowicach - przyjazne miejsce, w którym możesz swobodnie porozmawiać o swojej sprawie i znaleźć wsparcie prawne dopasowane do Twoich potrzeb.

    Usługi

    • Postępowania gospodarcze
    • Upadłość konsumencka
    • Umowy i zabezpieczenie interesów
    • Prawo cywilne
    • Prawo rodzinne
    • Prawo pracy

    Informacje

    • O mnie
    • Aktualności
    • Kontakt
    • Polityka prywatności

    Kontakt

    • ul. Jagiellońska 24 lok. 3
      40-032 Katowice
    • +48 516 400 692
    • kancelaria@adwokatdorobisz.pl
    • Pon. - Pt.: 9:00 - 17:00Sobota: po umówieniuNiedziela: zamknięte
    • NIP: 6343059645

    Strona może korzystać z niezbędnych plików cookies. Osadzona mapa zewnętrzna, np. Google Maps, może korzystać z własnych plików cookies i otrzymywać dane o urządzeniu. Szczegóły znajdziesz w polityce prywatności.

    © 2026 Kancelaria Adwokacka Karina Dorobisz. Wszelkie prawa zastrzeżone.