Kancelaria Adwokacka Katowice - Adwokat Karina Dorobisz

    Adwokat Karina Dorobisz

    Kancelaria Adwokacka

    Specjalizacje
    Upadłość konsumencka
    Prawo cywilne
    → Umowy i zabezpieczenie interesów
    Prawo rodzinne
    → Rozwody→ Alimenty
    Prawo pracy
    Prawo konsumenckie
    → Kredyty frankowe→ Sankcja kredytu darmowego
    Sprawy karne i wykroczenia
    Obsługa przedsiębiorców
    → Postępowania gospodarcze
    AktualnościO mnieKontakt
    +48 516 400 692Umów konsultację
    Strona głównaBlogOdrzucenie spadku – kiedy trzeba działać i jakie są skutki?
    Prawo cywilne
    8 lipca 2026

    Odrzucenie spadku – kiedy trzeba działać i jakie są skutki?

    Otrzymanie spadku nie zawsze oznacza przejęcie oszczędności, mieszkania lub innych wartościowych składników majątku. W skład spadku mogą wchodzić również zobowiązania spadkodawcy, w tym niespłacone kredyty, pożyczki, zaległości wobec urzędów, zobowiązania wynikające z umów czy koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

    Spadkobierca nie musi jednak bezwarunkowo przejmować całego spadku. Może zdecydować o jego przyjęciu albo odrzuceniu. Decyzja ta powinna zostać poprzedzona analizą sytuacji majątkowej spadkodawcy, ponieważ jej skutki mogą dotyczyć nie tylko samego spadkobiercy, lecz także jego dzieci oraz kolejnych członków rodziny.

    Odrzucenie spadku i kwestie związane z dziedziczeniem

    Jakie możliwości ma spadkobierca?

    Osoba powołana do spadku może:

    1. przyjąć spadek wprost, czyli bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe,
    2. przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem odpowiedzialności,
    3. odrzucić spadek.

    Przyjęcie spadku wprost oznacza pełną odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy, również wtedy, gdy ich wartość przekracza wartość odziedziczonego majątku. Przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza odpowiedzialność zostaje natomiast ograniczona do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie albo spisie inwentarza. Odrzucenie spadku prowadzi zaś do wyłączenia danej osoby od dziedziczenia.

    Nie można co do zasady przyjąć wybranych składników majątku, a odrzucić jedynie długów. Spadek jest traktowany jako całość, dlatego decyzja wymaga oceny zarówno aktywów, jak i zobowiązań.

    Ile czasu jest na odrzucenie spadku?

    Oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku może zostać złożone w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku.

    Termin ten nie zawsze rozpoczyna się więc automatycznie w dniu śmierci spadkodawcy.

    W przypadku najbliższych spadkobierców ustawowych, takich jak małżonek lub dzieci, będzie on najczęściej liczony od momentu uzyskania wiadomości o śmierci spadkodawcy i o przysługującym prawie do dziedziczenia.

    Inaczej może wyglądać sytuacja dalszych krewnych. Jeżeli przykładowo syn spadkodawcy odrzuci spadek, do dziedziczenia mogą zostać powołane jego dzieci. Ich termin będzie co do zasady wiązany z uzyskaniem informacji, że wskutek odrzucenia spadku przez wcześniejszego spadkobiercę same zostały powołane do dziedziczenia.

    Dlatego w sprawach, w których kilka osób kolejno odrzuca spadek, istotne jest ustalenie:

    • kto dziedziczył w pierwszej kolejności,
    • kiedy dana osoba odrzuciła spadek,
    • kto wstąpił w jej miejsce,
    • kiedy kolejny spadkobierca dowiedział się o swoim powołaniu.

    Czy trzeba zdążyć złożyć oświadczenie przed upływem 6 miesięcy?

    Do zachowania terminu wystarczy złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku. Oznacza to, że późniejsze wyznaczenie posiedzenia przez sąd nie powinno samo w sobie prowadzić do utraty terminu, jeżeli odpowiedni wniosek został złożony na czas.

    Nie należy jednak czekać do ostatnich dni. Wniosek musi być prawidłowo przygotowany, a wcześniej trzeba ustalić podstawę dziedziczenia, krąg spadkobierców oraz właściwy sposób postępowania.

    Gdzie można odrzucić spadek?

    Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć:

    • przed notariuszem,
    • przed sądem rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby składającej oświadczenie,
    • przed sądem spadku, jeżeli toczy się już postępowanie dotyczące stwierdzenia praw do spadku.

    Oświadczenie powinno zawierać między innymi dane spadkodawcy, tytuł powołania do spadku oraz jednoznaczne wskazanie, że spadkobierca spadek odrzuca. Należy także podać znane osoby należące do kręgu spadkobierców ustawowych oraz informacje o istniejących testamentach.

    Oświadczenie może zostać złożone ustnie przed sądem lub notariuszem albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Możliwe jest również działanie przez pełnomocnika, jednak pełnomocnictwo do dokonania tej czynności wymaga szczególnej formy.

    Czy można zmienić decyzję po odrzuceniu spadku?

    Oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku nie może zostać złożone pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu. Co do zasady nie może również zostać odwołane.

    Nie można zatem skutecznie oświadczyć, że:

    • spadek zostaje odrzucony tylko wtedy, gdy okaże się zadłużony,
    • spadkobierca odrzuca jedynie część spadku,
    • decyzja ma obowiązywać tymczasowo,
    • odrzucenie zostanie później swobodnie cofnięte.

    Przed złożeniem oświadczenia warto zatem w miarę możliwości ustalić skład spadku oraz potencjalne zobowiązania.

    Co dzieje się po odrzuceniu spadku?

    Osoba, która odrzuciła spadek, jest traktowana tak, jakby nie dożyła chwili jego otwarcia. Nie dziedziczy więc majątku, ale nie odpowiada także jako spadkobierca za długi spadkowe.

    Odrzucenie spadku przez jedną osobę nie powoduje jednak, że spadek znika albo że automatycznie zostaje odrzucony przez całą rodzinę.

    W miejsce osoby odrzucającej spadek mogą wejść jej zstępni, czyli przede wszystkim dzieci, a następnie wnuki. Jeżeli więc rodzic odrzuca spadek po swoim krewnym, powinien ustalić, czy wskutek tej czynności do dziedziczenia nie zostaną powołane jego dzieci.

    To właśnie pominięcie kolejnych spadkobierców jest jednym z najczęstszych problemów pojawiających się przy odrzucaniu zadłużonego spadku.

    Przykład

    Po śmierci dziadka do spadku zostaje powołany jego syn. Syn odrzuca spadek z uwagi na długi. Wskutek odrzucenia jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. W jego miejsce mogą wejść jego dzieci, czyli wnuki spadkodawcy.

    Każde z nich powinno osobno ocenić swoją sytuację i — jeżeli zamierza odrzucić spadek — dochować właściwego terminu.

    Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka

    Jeżeli dziecko zostaje powołane do spadku wskutek wcześniejszego odrzucenia go przez rodzica, możliwe jest odrzucenie spadku także w imieniu dziecka.

    Obecnie uzyskanie zezwolenia sądu nie jest konieczne w każdym przypadku. Zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli łącznie spełnione są ustawowe przesłanki, w szczególności:

    • dziecko zostało powołane do dziedziczenia wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica,
    • rodzic składający oświadczenie ma w tym zakresie władzę rodzicielską,
    • drugi rodzic mający władzę rodzicielską wyraża zgodę albo rodzice składają oświadczenie wspólnie,
    • spadek odrzucają również inni zstępni rodziców dziecka.

    Jeżeli rodzice nie są zgodni albo nie zostały spełnione pozostałe warunki, konieczne może być uzyskanie zezwolenia sądu opiekuńczego lub — w określonych sytuacjach — sądu spadku.

    Rodzic składający oświadczenie w imieniu dziecka musi przekazać informacje dotyczące między innymi zakresu władzy rodzicielskiej, zgody drugiego rodzica, uprzedniego odrzucenia spadku przez rodzica oraz odrzucenia spadku przez innych zstępnych. Oświadczenia te są składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdy.

    Jeżeli odrzucenie spadku w imieniu dziecka wymaga uprzedniego zezwolenia sądu, bieg 6-miesięcznego terminu ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania o udzielenie takiego zezwolenia.

    Każdą sytuację dotyczącą małoletniego warto jednak oceniać indywidualnie. Znaczenie może mieć sposób powołania dziecka do spadku, sytuacja pozostałych spadkobierców, zakres władzy rodzicielskiej oraz stanowisko drugiego rodzica.

    Co się stanie, jeżeli spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia?

    Brak oświadczenia w terminie 6 miesięcy oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

    Nie jest to jednak równoznaczne z całkowitym brakiem odpowiedzialności za długi.

    Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że odpowiedzialność spadkobiercy zostaje ograniczona do wartości stanu czynnego spadku wskazanej w wykazie albo spisie inwentarza.

    Jeżeli więc spadek obejmuje majątek o wartości 50 000 zł i zadłużenie wynoszące 150 000 zł, odpowiedzialność spadkobiercy będzie zasadniczo ograniczona do 50 000 zł. Nie oznacza to jednak, że wierzyciele mogą prowadzić egzekucję wyłącznie z odziedziczonych przedmiotów. Po przyjęciu spadku odpowiedzialność może być realizowana także z majątku osobistego spadkobiercy, ale do wysokości ustawowego limitu.

    Dodatkowo spadkobierca powinien z należytą starannością ustalić skład majątku oraz długów. Ograniczenie odpowiedzialności może odpaść, jeżeli spadkobierca podstępnie pominie składniki majątku lub poda nieistniejące zobowiązania. Znaczenie ma również prawidłowy sposób spłacania wierzycieli.

    Dlatego przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest rozwiązaniem bezpieczniejszym niż przyjęcie proste, ale nie powinno być traktowane jako całkowicie bezobsługowa ochrona przed długami.

    Czy można odrzucić spadek po upływie terminu?

    Upływ terminu nie oznacza, że w każdej sytuacji sprawa jest definitywnie zakończona. Kodeks cywilny przewiduje możliwość uchylenia się przed sądem od skutków prawnych złożonego oświadczenia albo niezłożenia oświadczenia, jeżeli nastąpiło to pod wpływem błędu lub groźby.

    Spadkobierca musi jednocześnie wskazać, czy i w jaki sposób spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Uchylenie się od skutków prawnych wymaga zatwierdzenia przez sąd.

    Nie jest to jednak automatyczny sposób na przywrócenie terminu. Konieczne jest wykazanie ustawowych przesłanek, a sąd bada okoliczności konkretnej sprawy. Sam brak wiedzy o przepisach, przeoczenie terminu albo brak zainteresowania sprawami spadkowymi nie zawsze będą wystarczające.

    Co warto ustalić przed podjęciem decyzji?

    Przed przyjęciem albo odrzuceniem spadku warto w miarę możliwości ustalić:

    • czy pozostawiono testament,
    • kto należy do kręgu spadkobierców ustawowych,
    • czy wcześniejsi spadkobiercy odrzucili spadek,
    • jakie nieruchomości, oszczędności i ruchomości należały do spadkodawcy,
    • czy spadkodawca posiadał kredyty, pożyczki lub inne zobowiązania,
    • czy prowadził działalność gospodarczą,
    • czy toczą się przeciwko niemu postępowania sądowe lub egzekucyjne,
    • czy odrzucenie spadku spowoduje powołanie do dziedziczenia dzieci,
    • kiedy rozpoczął się 6-miesięczny termin dla każdej z zainteresowanych osób.

    W praktyce nie zawsze uda się dokładnie ustalić wszystkie składniki spadku przed upływem terminu. Nie należy jednak z tego powodu pozostawać bezczynnym. Im wcześniej zostanie przeprowadzona analiza, tym więcej czasu pozostaje na wybór właściwego rozwiązania.

    Powiązane usługi

    • Prawo cywilne

    Potrzebujesz pomocy prawnej?

    Skontaktuj się ze mną, aby omówić Twoją sprawę i warunki konsultacji.

    Zobacz ofertęUmów konsultację
    Wróć do wszystkich wpisów
    Kancelaria Adwokacka Karina Dorobisz

    Kancelaria Adwokacka Adwokat Karina Dorobisz w Katowicach - przyjazne miejsce, w którym możesz swobodnie porozmawiać o swojej sprawie i znaleźć wsparcie prawne dopasowane do Twoich potrzeb.

    Usługi

    • Postępowania gospodarcze
    • Upadłość konsumencka
    • Umowy i zabezpieczenie interesów
    • Prawo cywilne
    • Prawo rodzinne
    • Prawo pracy

    Informacje

    • O mnie
    • Aktualności
    • Kontakt
    • Polityka prywatności

    Kontakt

    • ul. Jagiellońska 24 lok. 3
      40-032 Katowice
    • +48 516 400 692
    • kancelaria@adwokatdorobisz.pl
    • Pon. - Pt.: 9:00 - 17:00Sobota: po umówieniuNiedziela: zamknięte
    • NIP: 6343059645

    Strona może korzystać z niezbędnych plików cookies. Osadzona mapa zewnętrzna, np. Google Maps, może korzystać z własnych plików cookies i otrzymywać dane o urządzeniu. Szczegóły znajdziesz w polityce prywatności.

    © 2026 Kancelaria Adwokacka Karina Dorobisz. Wszelkie prawa zastrzeżone.