Aktualizacja: 19 października 2026 r.
7 sierpnia 2026 r. weszła w życie ustawa frankowa, wprowadzająca szczególne rozwiązania dotyczące rozpoznawania spraw sądowych związanych z kredytami denominowanymi lub indeksowanymi do franka szwajcarskiego. Nowe przepisy mają usprawnić postępowania sądowe, ograniczyć ich przewlekłość oraz zapewnić konsumentom dodatkową ochronę w sporach z bankami.
Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz.U. z 2026 r. poz. 985) wprowadziła istotne zmiany proceduralne.
Najważniejsze z nich dotyczą automatycznego wstrzymania obowiązku spłaty rat, rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych oraz możliwości rozliczenia roszczeń banku i kredytobiorcy w jednym postępowaniu.
Co dokładnie zmieniło się dla frankowiczów i czy nowe przepisy obejmują również sprawy, które już toczą się przed sądami?
Automatyczne wstrzymanie spłaty rat kredytu frankowego
Jednym z najważniejszych rozwiązań przewidzianych w ustawie frankowej jest wprowadzenie wstrzymania z mocy prawa obowiązku spełniania przez konsumenta świadczeń wynikających z umowy kredytu.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy skutek ten następuje z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta, a w przypadku wniesienia przez konsumenta pozwu wzajemnego – z chwilą jego doręczenia powodowi.
Oznacza to, że kredytobiorca nie musi już występować z odrębnym wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia w celu uzyskania ochrony przewidzianej w tym przepisie. Wstrzymanie obowiązku spełniania świadczeń następuje automatycznie i obowiązuje do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Istotne jest jednak rozróżnienie chwili wniesienia pozwu od jego doręczenia bankowi. Samo złożenie pozwu w sądzie nie powoduje jeszcze skutku przewidzianego w art. 3 ust. 1 ustawy.
Co więcej, wstrzymanie spełniania świadczeń na podstawie nowych przepisów nie może zostać uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy kredytu. Z tego powodu bank nie może podejmować określonych działań związanych z niespełnianiem świadczeń, w szczególności wypowiedzieć umowy ani przekazywać informacji o takich zaległościach do instytucji wskazanych w ustawie.
Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie dla kredytobiorców, którzy przez wiele miesięcy, a niekiedy nawet lat, oczekują na prawomocne zakończenie sporu z bankiem.
Rozpoznawanie spraw frankowych na posiedzeniach niejawnych
Kolejna zmiana dotyczy sposobu prowadzenia postępowań sądowych.
Zgodnie z art. 4 ustawy sąd pierwszej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym również wtedy, gdy strona złożyła wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie.
W takiej sytuacji przewodniczący informuje strony o zasadniczych powodach skierowania sprawy na posiedzenie niejawne i wyznacza co najmniej dwutygodniowy termin na złożenie pism procesowych.
Ustawa przewiduje również możliwość przesłuchania świadka w ramach posiedzenia zdalnego oraz odebrania zeznań strony na piśmie, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.
Celem tych rozwiązań jest ograniczenie liczby rozpraw wymagających osobistego stawiennictwa stron i usprawnienie postępowań. Nie oznacza to jednak całkowitego wyeliminowania rozpraw ze spraw frankowych.
Rozliczenie roszczeń banku i kredytobiorcy w jednym postępowaniu
Ustawa frankowa wprowadziła również istotne zmiany dotyczące możliwości wytoczenia powództwa wzajemnego.
Zgodnie z art. 8 ustawy powództwo wzajemne można wytoczyć aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a jeżeli sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym – do wydania wyroku przez ten sąd.
Rozwiązanie to pozwala na dochodzenie wzajemnych roszczeń banku i konsumenta w ramach jednego postępowania.
Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach, w których kredytobiorca kwestionuje ważność umowy kredytowej, a bank dochodzi zwrotu udostępnionego kapitału.
Wcześniej konieczność prowadzenia odrębnych postępowań mogła wydłużać czas ostatecznego rozliczenia stron i generować dodatkowe koszty.
Nowe przepisy umożliwiają wspólne rozpoznanie takich roszczeń, choć sąd nadal może wyłączyć powództwo wzajemne do odrębnego postępowania, jeżeli wspólne rozpoznanie prowadziłoby do nadmiernej zwłoki.
Więcej informacji na temat roszczeń banków można znaleźć w artykule: Bank pozwał o zwrot kapitału – co zrobić?.
Czy ustawa frankowa obejmuje sprawy już toczące się w sądach?
Tak. Nowe przepisy znajdują zastosowanie również do spraw wszczętych i niezakończonych przed 7 sierpnia 2026 r., z uwzględnieniem szczególnych regulacji przejściowych.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, jeżeli pozew konsumenta lub jego pozew wzajemny został doręczony przed wejściem nowych przepisów w życie, skutki wstrzymania obowiązku spełniania świadczeń oraz związanej z tym ochrony przed określonymi działaniami banku nastąpiły 7 sierpnia 2026 r.
Oznacza to, że również kredytobiorcy, którzy wcześniej wszczęli postępowanie przeciwko bankowi, mogą korzystać z ochrony przewidzianej w ustawie.
W konkretnym przypadku znaczenie ma jednak aktualny etap postępowania, data doręczenia pozwu oraz zakres zastosowania nowych regulacji.
Ugoda z bankiem a nowe przepisy frankowe
Pomimo wprowadzenia nowych rozwiązań procesowych zawarcie ugody z bankiem nadal pozostaje jedną z możliwości zakończenia sporu frankowego.
Nie każda propozycja ugodowa jest jednak równie korzystna dla kredytobiorcy. Przed jej przyjęciem należy przeanalizować przede wszystkim sposób rozliczenia dotychczasowych spłat, wysokość ewentualnego salda zadłużenia oraz zakres roszczeń, z których konsument miałby zrezygnować.
Należy również uwzględnić skutki podatkowe i procesowe proponowanego porozumienia.
Szybsze zakończenie sporu nie zawsze oznacza bowiem rozwiązanie najkorzystniejsze finansowo.
Więcej na ten temat można przeczytać w artykule: Co zrobić, gdy bank proponuje ugodę?.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące ustawy frankowej
Czy po wejściu w życie ustawy frankowej można przestać płacić raty kredytu?
Ustawa przewiduje automatyczne wstrzymanie obowiązku spełniania świadczeń wynikających z umowy kredytu w sytuacjach określonych w art. 3 ust. 1. Co do zasady skutek ten następuje z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta. Nie wystarczy samo złożenie pozwu w sądzie.
W sprawach wszczętych wcześniej zastosowanie mogą znaleźć przepisy przejściowe. Przed wstrzymaniem płatności należy zatem zweryfikować, czy w konkretnej sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki.
Czy ustawa frankowa automatycznie unieważnia umowy kredytowe?
Nie. Ustawa frankowa nie przesądza o nieważności umowy kredytowej ani o zasadności roszczeń kredytobiorcy.
Jej głównym celem jest usprawnienie postępowań sądowych dotyczących kredytów frankowych. Ocena ważności konkretnej umowy nadal wymaga analizy jej postanowień oraz obowiązujących przepisów prawa i orzecznictwa.
Czy nowe przepisy dotyczą również spraw frankowych w toku?
Tak. Ustawa obejmuje także sprawy wszczęte i niezakończone przed jej wejściem w życie, z uwzględnieniem przepisów przejściowych. Jeżeli pozew konsumenta został doręczony bankowi przed 7 sierpnia 2026 r., skutek przewidziany w art. 3 ust. 1 nastąpił z dniem wejścia ustawy w życie.
Czy bank nadal może dochodzić zwrotu kapitału kredytu?
Tak. Ustawa nie pozbawia banku możliwości dochodzenia przysługujących mu roszczeń. Wprowadza natomiast rozwiązania procesowe pozwalające na ich rozpoznanie w ramach tego samego postępowania, w którym konsument dochodzi roszczeń związanych z umową kredytową.
Zasadność oraz wysokość roszczeń banku podlegają odrębnej ocenie prawnej.
Co ustawa frankowa oznacza dla kredytobiorców?
Wejście w życie ustawy frankowej stanowi istotną zmianę w sposobie prowadzenia sporów dotyczących kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego.
Najważniejsze rozwiązania obejmują:
automatyczne wstrzymanie obowiązku spełniania świadczeń po doręczeniu pozwu, na zasadach określonych w ustawie;
rozszerzenie możliwości rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych;
ułatwienie rozpoznawania wzajemnych roszczeń banku i konsumenta w jednym postępowaniu;
zastosowanie nowych regulacji również do spraw pozostających w toku, z uwzględnieniem przepisów przejściowych.
Zmiany te mogą przyczynić się do usprawnienia postępowań frankowych, jednak nie zastępują indywidualnej analizy umowy kredytowej i sytuacji prawnej kredytobiorcy.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Karina Dorobisz w Katowicach świadczy pomoc prawną w sprawach dotyczących kredytów frankowych, obejmującą analizę umów, ocenę możliwości dochodzenia roszczeń oraz reprezentację klientów w postępowaniach sądowych.
Szczegółowe informacje o zakresie pomocy prawnej znajdują się na stronie: Kredyty frankowe – pomoc prawna w Katowicach.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz.U. z 2026 r. poz. 985).